PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : Tasavvuf Aleminin Kişilikleri



SüKuT-u LeyL
10-08-2009, 20:11
ÂRİF: Allah’dan başkasının sevgisini kalbinden çıkaranhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif O'nu gönülle bilen ve O'nun rızâsını kazanmışhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ermişhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif velî kimselere ârif-i billâh veya yalnız ârif denir. Künûz-ul-Hakâik'da kaydedilen bir hadîs-i şerîfte şöyle buyrulmaktadır: "Her şeyin kaynağı vardır. Takvânın (haramlardan sakınmanın) kaynağı âriflerin kalpleridir." Süleymân bin Cezâhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ârif kimsenin alâmetini şöyle belirtiyor: "Susması; tefekkürühttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın büyüklüğünü düşünmesihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif gördüklerinden ibrethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ders alması ve Allah'ın râzı olup beğendiği şeyleri istemesidir." Bâyezîd-i Bistamî ise; "İrfân sâhibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ârif odur ki: Seninle yediğinihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif içtiğinihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seninle eğlendiğinihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif alış-veriş ettiğini görürsün; ne var kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onun kalbi yüce Allah'a bağlıdır. O'ndan başka hiç bir derdi yoktur." Yine o; "Ârif boş yere konuşmazhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif devamlı Allah’ı düşünür." demiştir. Cüneyd-i Bağdâdî de; "Rasûlullah efendimizin sünnetini terk edeni ve O'ndan gelen edebleri gözetmekte gevşeklik göstereni ârif zannetme!" îkazını yapmaktadır.

VELÎ :Bütün sözlerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif işleri ve ahlâkıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İslâm dîninin bildirdiği gibi olanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın ve Resûlünün çok sevdiği kimselere velî ve bunun çoğulu olarak evliyâ denir. Kur'ân-ı kerîmde meâlen; "Biliniz kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın evliyâsı için azâb korkusu yoktur. Nîmetlere kavuşmamak üzüntüsü de yoktur." (Yûnus sûresi: 62) buyrulmuştur. Büyük muhaddis Ebû Nuaym el-İsfehânî'nin Hilyet-ül-Evliyâ kitabında zikredilen bir hadîs-i şerîfte; "Evliyâ görülüncehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah hatırlanır." buyrulmuştur. Sahîh-i Buhârî'de geçen bir hadîs-i kudsîde ise; "Evliyâmdan birine düşmanlık edenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif benimle harb etmiş olur..." buyrulmaktadır.

Allah'ın râzı olduğuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif beğendiği kullarınahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif evliyâyahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif erbâb-ı kulûbhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif erbâb-ı dilhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ibnü'l-vakt de denmektedir.

Allah'ın emirlerine uyuphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif O'nun sevgisini ve zikrini gönlünden hiç çıkarmayanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif gafletten uzakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah adamı kimselerehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif velîlere Ricalullahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Ehlullah adı da verilmektedir.

Yahyâ bin Muâz; "Evliyânın sohbetine kavuşanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif şeytanın elinden kurtulurhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif her an Allah ile berâber olur." demişhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İmâm-ı Rabbânî de; "Mahşerdehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif önce Peygamberlerin (aleyhimüsselâm)http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sonra evliyâ-yı kirâmın (kuddise sirruhum)http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın izni ile günâhı çok müminlere şefâat edeceklerini ifâde etmiştir.



ŞEYH : Zahir ve batın ilimlerinde mütehassıs olanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yetişmiş ve yetiştirebilen rehberhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Hakk yolunu gösteriphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dîn-i İslâmı yayanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mürşidhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif üstâdhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif pîr mânâlarında kullanılmaktadır. Seyyid Abdülhakîm Arvâsîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif şeyhlerin âlim olmaları ve meseleleri herkesin anlayabileceği şekilde çözmeleri lâzım geldiğini belirtmişhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif son zamanlarda tekkelerinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif câhillerin ellerine düştüğünühttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dindenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif îmândan haberi olmayanlara da şeyh denildiğini ifâde etmiştir. Ayrıcahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu gibi şeyhlerin sözlerinihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif işlerini din sanmanınhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bunları tasavvuf büyükleri ile karıştırmanın çok yanlış olduğunuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif böyle bir durumun dîni bilmemekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif anlamamak olduğunu söylemiştir.

En büyük üstâd mânâsına gelen şeyh-i ekber sıfatıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif evliyânın büyüklerinden 1240 (H.638)'ta Şam'da vefât eden Muhyiddîn ibni Arabî'nin ünvanıdır.

PÎR : Tasavvufî literaturde geçen kelimelerden biri de pîr kelimesidir. Tasavvuf yolunda rehber zât veya tasavvuf yollarından birinin kurucusuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif şeyhhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mürşidhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mânâlarında kullanılmaktadır. Hâce Behâeddîn Buhârî; "Pîrhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’a kavuşmağa vesîledir. Maksûd olan (arzulananhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif istenilen) Hak sübhânehüdür." demiştir. Abdülhakîm Arvâsî; "Pîrhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kâmil ve mükemmil ise (yetişmiş ve yetiştiren ise) sohbeti büyük nîmettir ve onun bakışı devâ (ilâç) ve sözleri (sohbeti) şifâdır. Sohbetsiz vüsûl (kavuşmak) mümkün değildir." demektedir. Hace Muhammed Bâkî-Billâh pîre bağlılıkta bozukluk olursahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yükselmenin düşünülemeyeceğini ifâde etmiştir. Süleymân bin Cezâ; "Her işte pîrlerin mübârek rûhlarını vâsıta yaparak Allah’a yalvarmalı ve duâ etmeli." tavsiyesinde bulunmaktadır. Hayderîzâde İbrâhim Fasîh Efendi; "Bağlı olunan pîrehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif zâhiren (açıkça) ve bâtınen (gizli) îtirâz etmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif feyz kapısını kapatır." demiştir. Hattâ İmâm-ı Rabbânî; "Pîrini incitenden sen de incinmezsenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif köpek senden daha iyidir." demektedir. Ayrıca pîrlik ve müridliğin yalnız külâh giydirmekle ve babadan oğula kalmakla olmayacağınıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Ehl-i sünnet vel cemâat yolunu bilmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif öğretmek ve göstermekle olacağını belirtmektedir.

GAVS : Arapçada imdâd etmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yardım etmek ve kurtuluş mânâlarına gelen bir kelime olan gavs kelimesihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvufta yüksek husûsî bir mertebede bulunan velîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanlara yardıma yetişen büyük zât hakkında kullanılır. Molla Câmî'nin belirttiğine göre gavs denilen büyük velî zâtahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın izni ile insanların imdâdına yetişmesi sebebiyle bu lakab verilmiştir. Gavshttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Muhyiddîn ibni Arabî'ye göre medâr kutbudur. İmâm-ı Rabbânî'ye göre isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif medâr kutbundan ayrı ve yüksek oluphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ona yardım edicidir. Bu sebeplehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif medâr kutbuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif birçok işlerinde ondan yardım bekler. Ebdâl makâmlarına getirilecek evliyâyı seçmekte bunun rolü vardır.

Gavs-ı a'zam en büyük gavs (yardımcı) demek oluphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvufta bu dereceye ulaşan Abdülkâdir Geylânî hazretlerinin lakabıdır. Ohttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanlara ve cinnîlere yardım edenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif imdâdlarına yetişen büyük bir velî olduğundan gavs-üs-sakaleyn diye de anılır.

EBDÂL : İnsanlara yardımda ve hizmette bulunanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif halkın açıkça bilmediği ve dünyânın nizâmı (düzeni) ile vazîfeli olup bunlardan biri vefât edincehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yerine başka bir velî bedel kılındığından yâni görevlendirildiğinden ve çok olduklarındanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bedelin çoğulu ebdâl veya büdelâ kelimesi ile tanınmışlardır. İrşâd ehli yâni insanlara doğru yolu gösteren velîlerden olmayıphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif gözlerden saklı olan bu kimselerin sayısının yedihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kırk veya yetmiş olduğunu Seyyid Şerîf Cürcânî ifâde etmiştir. Hilyet-ül-Evliyâ'da zikredilen bir hadîs-i şerîfte bunlar hakkında şöyle buyrulmaktadır: "Ümmetim arasında her zaman kırk kişi bulunur. Bunların kalplerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İbrâhim'in (aleyhisselâm) kalbi gibidir. Allahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onlar sebebi ile kullarından belâları giderir. Bunlara ebdâl denir. Onlar bu dereceye namaz ve oruç ile yetişmediler." Abdullah ibni Mes'ûd; "Yâ Resûlallah! Ne ile bu dereceye ulaştılar?" diye sorunca; "Cömertlikle ve müslümanlara nasîhat etmekle yetiştiler." buyurdu.

KUTUB (Çoğulu AKTÂB ) : Evliyâlıkta yüksek derecelere ulaşmış mübârekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kıymetli âlimlerden bir kısmına da kutub ve bunun çoğulu olarak aktâb adı verilir. İşlerin görülmesine veya insanların doğru yolu bulmalarına vâsıta kılınan bu ulu kişilerdenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dünyâ işleri ve madde âlemindeki olaylarla alâkalı olana Kutb-ül-aktâbhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Kutb-ül-ebdâl veya Kutb-i medâr (medâr kutbu)http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif din ve irşâd işi ile vazîfeli bulunana Kutb-ül-irşâd (İrşâd kutbu) denilir.

Kutb-ül-aktâbhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif âlemin nizâmı ile alâkalananhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bolluk-kıtlıkhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sağlık-hastalıkhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif barış-savaşhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif rızıkhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yağmur ve benzeri olaylarla vazîfeli kılınanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ricâl-i gaybdan yâni herkesin tanımadığı Allah adamı olup emrinde üçlerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yedilerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kırklar... diye söylenen yine bu işlerle vazîfeli seçilmiş insanların bulunduğu büyük velîlerdir. Büyük âlim İmâm-ı Rabbânî'nin bildirdiğine görehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Kutb-ul-ebdâl veya kutb-i medâr da denilen bu zât her zaman bulunur. Rasûlullah efendimiz zamânında da vardı. Fakat bunlara inzivâ (insanlar arasına karışmamak) lazımdır. Bunları herkes tanımaz. Hattâ bâzılarıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kendilerini bile bilmezler. Yine İmâm-ı Rabbânî hazretleri buyuruyor ki: "Kutb-i medârhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif âlemdehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dünyâda her şeyin var olması ve varlıkta durabilmesi içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif feyz gelmesine vâsıta olur. Her şeyin yaratılmasıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif rızıkların gönderilmesihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dertlerinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif belâların giderilmesihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hastaların iyi olmalarıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bedenlerin âfiyette olmasıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kutb-i ebdâl da denen kutb-i medârın feyzleri ile olur. Îmân sâhibi olmak hidâyete kavuşmakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ibâdet yapabilmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif günâhlara tövbe etmek ise kutb-i irşâdın feyzleri ile olur. Kutb-i ebdâlin (kutb-i medârın) her zamandahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif her asırda bulunması lâzımdır. Âlemin ondan boş kalması mümkün değildir. Çünkü âlemin nizâmı ona bağlı kılınmıştır. Eğer bu kutublardan biri giderse (ölürse)http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yerine başkası tâyin edilir. İrşâd kutbu böyle değildir. Çünkühttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif âlemin rüşdhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hidâyet ve îmândan boş olduğu zamanlar olur. Rasûlullah efendimizhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif zamânının irşâd kutbu idi. Bu zamanda ebdâl kutbu ise hazret-i Ömer ile Üveys el-Karânî idiler.

Âriflerin en meşhûruhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yüksek ilimler ve mârifetler sâhibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif âriflerin başı olan zâta kutb-ül-ârifîn denir.

Kutb-i irşâda gelince: Âlemin irşâdına (doğru yolu bulmasına) ve hidâyetine (saâdete ve kurtuluşa ermesine) vesîle kılınan velî zâthttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mürşîd demek olan kutb-i irşâdhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İmâm-ı Rabbânî'nin de buyurduğu gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif âlemin irşâdı ve hidâyeti içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif feyzlerin gelmesine vâsıta olur. Kutb-i irşâdın her zaman bulunması lâzım değildir. Öyle zamanlar olur kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif âlem îmândan ve hidâyetten büsbütün mahrûm kalırhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Rasûlullah efendimiz zamânının kutb-i irşâdı idi. Kutb-i irşâd ile bütün insanlara îmân ve hidâyet gelmektedir. Fakat kalbi bozuk olanlara gelen feyzlerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dalâlet (sapıklık)http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kötülük hâline dönerler. Buhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif şeker hastasına verilen kıymetli gıdâlarınhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onun kanında zehir hâline dönmesine benzerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yâhut safrası bozuk olana tatlının acı gelmesi gibidir. Kutb-i irşâdhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kâmil ve mükemmilhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yetişmiş ve yetiştirebilen oluphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ender yetişir. Asırlardanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif uzun yıllardan sonra bir tâne bulunursahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yine büyük nîmettir. Her şey onunla nûrlanır. Onun bir bakışıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kalp hastalıklarını giderir. Bir teveccühühttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif beğenilmeyen kötü huyları silip süpürür.

İmâm-ı Rabbânîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu konuda şunları söylemektedir: "Kemâlât-ı ferdiyyeye de sâhib olan kutb-i irşâdhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif çok az bulunur. Asırlardanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif çok uzun zaman sonrahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif böyle bir cevher dünyâya gelir. Kararmış olan âlemhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onun gelmesi ile aydınlanır. Onun irşâdının ve hidâyetinin nûrlarıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bütün dünyâya yayılır. Yer küresinin ortasından arşa kadarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif herkese rüşdhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hidâyethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif îmân ve mârifet onun yolu ile gelir. Herkes ondan feyz alır. Arada o olmadan kimse bu nîmete kavuşamaz. Onun hidâyetinin nûrlarıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir okyanus gibi (çok kuvvetli radyo dalgaları gibi) bütün dünyâyı sarmıştır. O derya sanki buz tutmuştur. Hiç dalgalanmaz.O büyük zâtı tanıyan ve seven bir kimsehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onu düşünürsehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yâhut ohttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir kimseyi severhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onun yükselmesini istersehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif o kimsenin kalbindehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sanki bir pencere açılır. Bu yoldanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sevgisi ve ihlâsına göre o deryâdanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kalbi feyz alır. Bunun gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir kimsehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’ı zikrederse ve bu zâtı hiç düşünmezse meselâ onu tanımazsahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yine ondan feyz alır. Fakat birinci feyz daha büyük olur. Onu inkâr ederhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif beğenmezsehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yâhut o büyük zât bu kimseye kırılmışsahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’ı zikretse bile rüşd ve hidâyete kavuşamaz. Ona inanmaması veya onu incitmiş olmasıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif feyz yolunu kapatır. O zâthttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bunun istifâdesini istemiş olsa bilehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onun zararını istemese bilehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hidâyete kavuşamaz. Rüşd ve hidâyethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif var görünür ise dehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yoktur. Faydası çok azdır. O zâta inanan ve sevenlerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onu düşünmeseler ve Allah’ı zikretmeseler bilehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yalnız sevdikleri içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif rüşd ve hidâyet nûruna kavuşurlar."

EVTÂD : Evliyâdan (Allah'ın sevdiği kıymetli kullarından) ve ricâl-ül-gaybdan (açıkça bilinmeyen velîlerden) mübârek dört zât vardır kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif büyük âlim ve velî Mollâ Câmî'nin ifâde ettiğine göre bunlarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dünyânın dört tarafında bulunurlar. Her biri bulunduğu yerde dünyevî bakımdan huzûr ve râhatlığı sağlamakla vazîfelidir. Evtâddan dünyânın doğu tarafında bulunan zâtın ismi Abdülhayyhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif batıdakinin ismi Abdülalîmhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kuzeydeki zâtın ismi Abdülmürîdhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif güneydekinin ismi ise Abdülkâdir'dir (r.aleyhim).

Allah'ın velî kullarından tanınmayanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bilinmeyen ve gizli olan bâzı mübârek kimseler daha vardır kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Şeyhülislâm Molla Câmî'nin belirttiğine görehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanların imdâdlarına yetişiphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif işlerinde dara düştükleri zaman yardımcı olan ve onların belâlardan korunmasına sebeb olan bu insanlara nücebâ denilmektedir.

HAVASS : Avâm kelimesinin zıddı olan ve hâslarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seçkinlerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif büyükler demek olan havâsshttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ilim ve tasavvuftahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif avâm ve mukallid hâlinden kurtuluphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ictihâd ve velâyet mertebesine yükselen seçkin zâtlardır. İmâm-ı Gazâlî'nin buyurduğu gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sultanlarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif milletin malhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif can ve ırzlarını zâlim ve haydutlardan korudukları gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif havâss da avâmın (dînî ilimlerden haberi olmayan câhillerin) îtikâdını (inancını) bid'atçilerin (sapıkların) şerlerindenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kötülüklerinden korurlar. Ebû Osman Mağribî'nin belirttiği gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bunlar iyi amelleri (güzel işleri) kendinden değilhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Rabbinden bilirler.

MURAD : Murâd http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif cemal makamlarına riyazet ve mücahede ile değil ilahi iradenin şefkatiyle götürülür ve sıkıntı çekmedenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yakınlık derecelerine ulaştırılır. Tasavvuf yolunda bulunanlardanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sıkıntı ve eziyet çekmeden Allah'ın yardım ve dilemesi ile yüksek makamlara kavuşan ictibâ yolunun sâlikleri (çekilen talebeler) murâdlar diye isimlendirilir. İmâm-ı Rabbânîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif murâd olunanların başının ve sevilenlerin önderinin Muhammed aleyhisselâm olduğunu ifâde buyurmuştur.

ÜVEYSİ : Mürşidi bulunmakla berâberhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ayrıca vefât etmiş bir büyüğün rûhâniyetinden faydalananhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yardım ve terbiye gören zâta üveysîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu yolla kemâle ermeyehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif olgunlaşmaya da üveysîlik denir.

Abdülhak-ı Dehlevîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Peygamberler ve evliyânın vefâtlarından sonrahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onlardan yardım istemeyehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif âlimlerin câizhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif olabilir dediklerinihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvuf büyüklerininhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bunun doğru olduğunu bildirdiklerini ifâde etmişhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif büyüklerden birçoğunun üveysîlik yoluyla yükseldiklerini söylemiştir. İmâm-ı Rabbânî dehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Bahâeddîn-i Buhârî'nin üstâdının Seyyid Emîr Külâl hazretleri olduğunuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif fakat ayrıca Hâce Abdülhâlık Gücdüvânî'nin rûhâniyetinden istifâde ettiği için aynı zamanda üveysî olduğunu zikretmiştir.

MUHLAS : Uğraşmadanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif zorlamadanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif külfetsiz ele geçen ihlâs devamlı oluphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hakkal-yakîn mertebesinde ele geçer. Devamlı ihlâs sâhibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif her şeyi Allah'ın rızâsı için yapan muhlastır. Muhlas olanahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ibâdet yapmakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tatlı ve kolay olur. Çünkü bunlardahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nefislerinin arzûsu ve şeytanın vesvesesi kalmamıştır. Böyle ihlâshttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanın kalbine ancak bir velînin kalbinden gelir. Muhlaslar ilehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ihlâsı çalışarak elde eden muhlisler arasında fark çoktur. İlim ve amele dâir öğrenmeklehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif anlamakla hâsıl olan kelâm ilminin bilgilerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvuf yolunda ilerleyenlerde keşf yolu ile hâsıl olurhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ele geçer. Amellerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ibâdetler kolaycahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seve seve yapılıphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nefis ve şeytandan hasıl olan tembellik ve gevşeklik kalmaz. Günâhlarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif harâm olan şeyler çirkinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif iğrenç görünür. Âyet-i kerîmede meâlen buyruldu ki: "İblishttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif senin mutlak kudretine and olsun kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onlardan (Allah'ın kullarından) muhlas olanlar hâriç hepsini azdıracağımhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dedi." (Sâd sûresi: 82-83).

MUKARRABÎN : Allah’a yakın kullarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yakınlaştırılmışlar mânâsına gelir. Hadîs-i şerîfte; "Ebrârın iyilik olarak yaptıklarıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mukarrebler yanında günâh olur." buyrularak onların dereceleri belirtiliyor. Cenâb-ı Hakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Kur'ân-ı kerîmde meâlen; "Îmânları ileride olanlarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'a yaklaşmakta ileride olanlardır. Bunların hepsi mukarreblerdir." (Vâkıa sûresi: 10) buyurmaktadır. İmâm-ı Gazâlî onları şöyle târif etmektedir: "Mukarreblerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah için olmayan her şeydenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yemektenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif içmektenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yatmaktanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif konuşmaktan sakınırlar. Bunlarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif din için niyet etmedikçe hareket etmezler. Yemelerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ibâdete lâzım olan aklı ve kuvveti bulmak niyeti iledir. Her şeyleri Allah içindir."

İmâm-ı Rabbânî dehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bunlar hakkında şöyle buyurmaktadır: "Mukarrebler asla yakın olanlardır. Rahat ve rahmet bunlar içindir. Kıyamet gününün korkusundan emîn olanlar bunlardır. Kıyâmetin dehşetindenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif başkaları gibi ürkmezler."

MÜCEDDİD : İslâm dînini kuvvetlendirenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bid'atleri yâni İslâm dinine sokulmak istenen reformlarıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hurâfeleri söküp atan ve sünnetleri ortaya çıkaran âlimlerdir. Sünen-i Ebî Dâvûd'da zikredilen bir hadîs-i şerîfte; "Her yüz senede bir müceddid zâhir olur (ortaya çıkar). Ümmetimin işlerini yeniler." buyrulmuştur. İmâm-ı Rabbânî Ahmed Fârûkî Serhendî'nin beyânına göre; "Bu ümmethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ümmetlerin en iyisi olduğu ve bu ümmetin Peygamberihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif peygamberlerin sonuncusu olduğu içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bunların âlimlerinehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İsrâiloğullarının peygamberlerinin mertebesi verilmiştir. Peygamberlerin vazîfelerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu âlimlere yaptırılmaktadır. Bunun içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif her yüz sene başındahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu ümmetin âlimleri arasından bir müceddîd seçilir. Hele bin sene geçincehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif geçmiş ümmetlerde bir ülülazm Nebi (veya resûl) gönderildiği ve onun işi bir nebîye (her yüz senede bir gönderilen peygambere) bırakılmadığı gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu ümmette dehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tam bilgili bir âlim seçilir. Bu zâthttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif geçmiş ümmetlerdeki ülülazm peygamberlerin işini yapar."

Mîr Hüsâmeddîn demiştir ki: "Rüyâmda Rasûlullah efendimizi gördüm. Bir minber (câmilerde hutbe okunan yer) üzerindehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İmâm-ı Rabbânî hazretlerini medh ederek (överek) şöyle buyurdu: "Ümmetim içinde onunla iftihâr ediyorum (övünüyorum). Allah onuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ümmetim arasında müceddîd kıldı."

Müceddîd-i elf-i sânîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hicrî ikinci bin yılın yenileyicisi İmâm-ı Rabbânî hazretleri için kullanılan bir tâbirdir. Muhammed Hâşim-i Keşmî'nin ifâde ettiğine görehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İmâm-ı Rabbânî hazretlerine ilk defâhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif müceddîd-i elf-i sânî ismini verenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif zamânının en büyük âlimlerinden Abdülhakîm-i Siyâlkûtî'dir.

Abdullah-ı Dehlevî demiştir ki: "Sultanlar içinde Ömer bin Abdülazîzhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif din bilgilerinde İmâm-ı Şâfiîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvufta (bir müslümanın İslâm ahlâkı ile ahlâklanması için lâzım olan bilgileri ve yolları öğreten ilimde) Mârûf-i Kerhîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif esrâr (sırlarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif gizli şeyler) bilgilerinde İmâm Muhammed Gazâlîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif feyz vermekte ve kerâmetler göstermekte Abdülkâdir-i Geylânîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hadîs ilminde Celâlüddîn-i Süyûtîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tarîkathttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hakîkat ve akâid (yâni inançla ilgili bilgilerin) inceliklerini açıklamakta ve kalplere akıtmakta İmâm-ı Rabbânî Müceddîd-i elf-i sânî Ahmed Fârûkî Serhendîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif müceddîd idiler. Hepsi dehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İslâmiyet'in yayılmasınahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kuvvetlenmesine hizmet etmişlerdir.

Şah-ı Dehlevîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İmâm-ı Rabbânî'yi şöyle tanıtmaktadır: "İmâm-ı Rabbânî Müceddîd-i elf-i sânîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif derin âlimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif büyük velîydi. Müctehid yâni Kur'ân-ı kerîm ve hadîs-i şerîflerden hüküm çıkaran bir âlimdi. İslâm âlimlerinin gözbebeğidir. Âlimlerin önderihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif velîlerin baş tâcıydı. Rasûlullah efendimizin güzel ahlâkını açıklayan bir deryâdır. İmâm-ı Rabbânî'yi sevenlerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mümin ve müttekî olanlar yâni haramlardan kaçanlardır. Sevmeyenler münâfıklarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yâni içi dışı başkahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif iki yüzlü olanlardır. İslâm memleketlerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hazret-i Müceddîd'in feyz ve nûrları ile doldu. İnsanda bulunacak her üstünlüğühttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İmâm-ı Rabbânî müceddîd-i elf-i sânî hazretlerine vermiştir. Vermediği yalnız peygamberlik makâmı kalmıştır."

RİCAL-İ GAYB : Her devirde bulunanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif fakat herkesçe tanınıp bilinmeyen ve görülmeyenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın emirlerine tam olarak uyan mübârekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif büyük zâtlarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ricâl-i gayb adıyla isimlendirilmektedir. İmâm-ı Rabbânîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Nûr Muhammed Püntî'nin ricâl-i gaybden olduğunu söylemektedir.

ÂBİD: Sözlük anlamı çok ibadet edenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kulluk görevlerini yerine getirmede noksansız olmağa çalışandır. Miftâh-un-Necât'ta zikredilen bir hadîs-i şerifte; "Allah'ın harâm kıldığı (yasak ettiği) şeylerden sakın kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanların en âbidi olasın." buyrulmuştur.Her insanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kulluk vazîfelerini yapmak için yaratıldı. Onun için herkeshttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’ı yaratıcıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kendisini yaratılmış bilmelidir. Bir kimseninhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’a kul olması içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif O'ndan başka şeylere kul olmaktan ve bağlanmaktan tam kurtulması lâzımdır. Bunun için büyük âlim ve velî İmâm-ı Rabbânî Ahmed Fârûkî Serhendî vilâyet yâni evliyâlık mertebelerinin sonununhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif en yükseğinin abdiyyet (kulluk) makâmı olduğunu ifâde etmiştir.

ZÂHİD : Dünyâya düşkün olmayanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif şüpheli olur korkusu ile mübâh olanların (yâni izin verilenlerinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif helâl olanların da) çoğundan sakınan kimse mânâsına gelen zâhidhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İmâm-ı Rabbânî'nin ifâdesine görehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dünyâya gönül bağlamadığı içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanların en akıllısıdır. Berîka'da geçen bir hadîs-i şerîfte; "Allahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir kulunu seversehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onu dünyâda zâhidhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif âhirette râgıb (rağbet edenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif isteyen) yapar. Ayıplarını ona bildirir." buyrulmuştur.