PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : Sufilerin Özellikleri



SüKuT-u LeyL
05-08-2009, 19:22
Sufilerin Özellikleri


AŞK: Allah’ı tam bir muhabbetle sevmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif O'ndan başka her şeyden yüz çevirmek aşk adını alır. İmâm-ı Rabbânî; "Nefsin kötü arzularına yâni şehvete aşk ve muhabbet adını takmamalıdır. Aşkhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif muhabbet kalpte olur ve kıymetlidir. Gerçek aşkhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’ı ve O'nun sevdiklerini sevmektir." buyurmuştur.
İbrâhim Hakkı Erzurumî de; "Aşkhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nefsi terbiye ederhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ahlâkı güzelleştirir. Aşkhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanın kalbinde bir ateş oluphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kalpte Allah sevgisinden başka bir şey bırakmaz. Hak âşığı olanın sözühttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif işi ve düşüncesihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif doğru ve saftır. Uyanık kalpli ve hatâdan uzaktır." demiştir.

TAKVÂ : Velîlerin hepsi takvâ sâhibiydiler. Takvâ sakınmakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’dan korkarakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif haramlardanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yasaklardanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif günâhlardan sakınmaktır. Harama düşmemek içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif haram veya helâl olduğu belli olmayan şüpheli şeylerden sakınmaya verâ denir. Bu bakımdanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif haramlardan daha çok sakınma derecesi olan verâ takvânın mânâsı altına girer.
Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: "Allahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif o takvâ sâhiblerini sever." (Âl-i İmrân sûresi: 76) Rasûlullah efendimiz; "Yâ Rabbî! Bana ilimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hilmhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif takvâ ve âfiyet ihsân eyle." duâsını çok söylerdi. Ebû Saîd Muhammed Hâdimî Berîka'sında bu hadîs-i şerîfi açıklarkenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif duâda geçen ilimden maksat faydalı ilimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yâni îmânhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ibâdethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif amel ve ahlâk bilgileridir. Hilm isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yumuşaklık demektir. Âfiyetten murâdhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dînin ve îtikâdınhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bozuk inançlardanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif işlerdenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nefsin isteklerindenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kalbin vesvese ve şüphelerindenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bedenin hastalıklarından kurtulmasıdır demektedir.
İmâm-ı Rabbânî hazretleri; "Dünyâda felâketlerdenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif âhirette Cehennem'denhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ateşte yanmaktan kurtulmak için iki şey lâzımdır: Emirlere sarılmakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yasaklardan sakınmak! Bu ikisinden en büyüğühttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif daha lüzumlusuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yasaklardan sakınmak yâni verâ ve takvâdır." demiştir. Bundan sonra da şu açıklamayı yapmıştır: "Verâ ve takvâyı tam yapabilmek içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mubâhları lâzım olduğu kadar kullanmalıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif zarûret mikdârını aşmamalıdır. Bu kadarını kullanırken dehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kulluk vazîfelerini yapabilmek için kullanmaya niyet etmelidir. Bir insanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mubahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yâni dînin izin verdiği şeylerdenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif her istediğini yaparhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mubahları aşırı derecede işlersehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif şüpheli şeyleri yapmaya başlar. Şüpheliler isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif haram olanlara yakındır. İnsanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir gün harama düşebilir."

VERÂ : Helâl ve haram olduğu bilinmeyen şüpheli şeylerden sakınarak helâlehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif harama dikkat etmeye verâ denir. Künûz-ul-Hakâyık'ta geçen hadîs-i şerîflerde; "Hiçbir şey verâ gibi olamaz." ve "Dîninizin direği verâdır." buyrulmuştur. Ebû Hüreyre hazretlerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kıyâmet günühttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın huzûrunda kıymetli olanların verâ ve zühd sâhipleri olduklarını beyân etmiştir.
İmâm-ı Rabbânîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir kimsehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif şu on şeyi kendine farz bilmedikçehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tam verâ sâhibi olamaz deyip bunları şöyle saymıştır: Gıybet etmemelihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mümine sû-i zân etmemelihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kimseyi kötü bilmemelihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kimse ile alay etmemelihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yabancı kadınlarahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kızlara bakmamalıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif doğru söylemelihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kendini beğenmemek içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ınhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kendisine yaptığı ihsânlarıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nîmetlerini düşünmelihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif malını helâl yere harc ediphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif haramlara vermemelihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nefsihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif keyfi için mevki-makam istemeyiphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bunları insanlara hizmet yeri bilmelihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif beş vakit namazıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif vaktinde kılmayı birinci vazîfe bilmelihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Ehl-i sünnet âlimlerinin bildirdiği îmân ve işleri iyi öğreniphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kendini bunlara uydurmalı.
Hasan-i Basrî hazretlerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif zerre kadar verâ sâhibi olmakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bin nâfile oruç ve namazdan daha hayırlıdır demiştir.

ZÜHD : Şüpheli olmak korkusu ile mübâh şeylerin çoğundan sakınmakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dünyâdan ve dünyâlık olan şeylerden uzak durmak mânâsına gelen zühd hakkındahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Hâris el-Muhâsibî şunları söylemektedir: "Zühdhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanın kalbini dünyâ sıkıntılarından uzak tutar. Allah'ın yüceliğini ve büyüklüğünü tanımayıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tövbe etmeyi temin eder."
El-Câmiu's-Sagîr'de zikredilen bir hadîs-i şerîfte ise şöyle buyrulmuştur: "Zühdhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kalbe ve bedene rahatlık verirhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dünyâya rağbet isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif düşünce ve hüzün verir." Berîka'da geçen bir hadîste ise; "Dünyâda zâhid olanıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah sever. İnsanlarda bulunanlarda zâhid olanıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanlar sever." buyrulmuştur. Muhammed Hâdimî; "Zahid âlimin iki rekat namazıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif zâhid olmayanın ömrü boyunca kıldığı namazdan hayırlıdır." demişhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Lokman Hakîm de; "Ey oğlum! Yakîn ve sabrı sanat edin. Allah'ın haram kıldığı şeylerden uzak olursanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dünyâda zâhid ve mücâhid olursun." buyurmuştur.

İHLAS : Hâlishttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif temiz etmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif niyeti temizlemekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dünyâ faydalarını düşünmeden bütün işlerinihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ibâdetlerini yalnız Allah için yapmak demek olan ihlâs hakkındahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Mektûbât'taki bir hadîs-i şerîfte şöyle buyrulmuştur: "İbâdetlerinizi ihlâs ile yapınız! Allahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ihlâs ile yapılan işleri kabûl eder." Hilyetü'l-Evliyâ'da kaydedildiğine görehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Rasûlullah efendimizhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Muâz bin Cebel'ihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Yemen'e vâli gönderirken şöyle buyurmuşlardır: "İbâdetlerini ihlâs ile yap. İhlâs ile yapılan az amelhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kıyâmet günü sana yetişir."
Seyyid Emîr Külâl; "İhlâssız amelhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sahte para gibidirhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kabûl edilmez." demiş; Sehl-i Tüsterî'ye; "İnsanın nefsine en çok ağır gelen şey nedir?" diye sorduklarındahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif "İhlâstır." cevâbını vermiş; "Zîra ihlasta nefsin nasîbi yâni payı yoktur." diye bir açıklamada da bulunmuştur. İmâm-ı Rabbânî isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ihlâs ilehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif uzun yılların amelininhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif işininhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kısa zamanda ele geçeceğini açıklamıştır.

MARİFET : Gönülle bilmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’ı hakkıyla tanıyıp bilmek mârifet diye isimlendirilir. Muhammed Ma'sûm Fârûkîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanın izzetininhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif îmân ve mârifet ile olduğunuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mal ve mevki ile olmadığını belirtmiştir. Ahmed bin Hadraveyh; "Mârifetin hakîkatihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’ı kalb ile sevmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dil ile anmak ve Allah’dan başka her şeyden ümîdini kesmektir." demiştir. Ebü'l-Kâsım Nasrâbâdîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mârifet ve Allah’a yakın olma hâlininhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif farzları edâ etmekle ve sünnet-i seniyyeye tâbi olmakla ele geçeceğini ifâde etmiştir. Ebü'l-Hasan bin Sâî ise; "Mârifethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif her durumda kulunhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın verdiği nîmetlere şükretmede âciz kaldığınıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif genç ve kuvvetli zamanlarında zayıf olduğunu bilmesi ile ele geçer." demiştir.
Allah’ı kalp ve rûhla tanıyıp bilmeye mârifetullah da derler. Sülûk-ül-Ulemâ adlı eserde geçen bir hadîs-i şerîfte; "İlimlerden öyleleri vardır kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onları ancak mârifetullaha sâhib olanlar bilirler. Onlar bu ilimlerden haber verdikleri zamanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mârifetullaha sâhib olmayanlardan başkası onları inkâr etmez." buyrulmuştur. Muhammed Mâsûmhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu dünyâda en kıymetli şeyin mârifetullaha kavuşmak olduğunu belirtmişhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif İmâm-ı Rabbânî kalbinde hardâl tânesi kadar dünyâ muhabbeti bulunan kimsenin mârifetullaha kavuşamayacağını ifâde etmiştir.
Hâdimî hazretleri; "Mârifetullah bilgilerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif keşfle ve ilhâm ile hâsıl olur. İbâdetlerin yapılması ve bütün şerîat (İslâmiyet) bilgileri isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif üstâddan öğrenmekle elde edilir. Şerîat bilgilerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ilhâm ile hâsıl olsaydıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın peygamberler ve kitaplar göndermesine lüzum olmazdı." demiştir.

İLİM : Bir şeyi hakkıyla bilmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif anlamakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif öğrenmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif cehlin zıddı mânâlarına geldiği gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif okumakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif görmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dinlemek veya cenâb-ı Hakk'ın ihsânı ile elde edilen mâlumât ve bilgi anlamında da kullanılan ilim çok çeşitli kısımlara ayrılmaktadır. Amele dâir ilimlerden biri olan ilm-i ahlâkhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif fazîlet ilmi oluphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif buna kavuşma ve bu fazîleti giderecek şeylerden sakınma yollarını bildirir. Kalp ve rûh bakımından insanı olgunlaştıran ilim ve amellerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvufhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ahlâk mânâsına da gelir. İnsanın görünmeyen ve âlem-i emirden olan kalphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sırhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif rûh gibi latîfelerini konu alan ilmehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kısaca gönül yâni kalp ve rûhla ilgili ilme ilm-i bâtın denilir. Deylemî'nin rivâyet ettiği bir hadîs-i şerîfte; "İlm-i bâtınhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın sırlarından bir sırdır. O'nun hükümlerinden bir hükümdür. Dilediği kulunun kalbine verir." buyrulmuştur. Şihâbüddîn Sühreverdî; "İlm-i bâtın ile kulunhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’a yakınlığı artar. Bu ilimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah adamı denen velîlerin ve tâlibleri O'na kavuşturanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif doğru yolu kuvvetlendiren ve insanlara doğru yolu gösteren âlimlerin sohbetlerinde kazanılır. Bu âlimlerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Peygamberlerin vârisleridir." demiştir.
Genel olarak ilimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ilm-i husûlî ve ilm-i hudûrî diye ikiye ayrılabilir. İlm-i husûlîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Ehl-i sünnet (Rasûlullah efendimiz ve arkadaşlarının yolunda olan) âlimlerinin sohbetlerinde ve derslerinde bulunularakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif çalışılarak elde edilen ilimdir. İlm-i hudûrî isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif çalışmadan Allah'ın ihsân etmesiyle kazanılan ilimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif vehbî ilim demektir ki bu ilme ilm-i lüdünnî de denilir.
Hâce Ubeydullah Ahrâr ise : "İlim iki çeşittir. Biri verâsethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif biri de ledün ilmidir. Verâset ilmi çalışarak elde edilirhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif buna "kesbî" denir. İlm-i ledün isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın ihsânıdır. Çalışmadan elde edilir. İlâhî bir mevhibedir. Kullarından dilediğine verirhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif buna "vehbî" de denir." buyurmuştur.
İmâm İbn-i Mâce'nin Sünen'inde geçen bir hadîs-i şerîfte; "İlimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Çin'de de olsa onu alınız. Zirâ ilim öğrenmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kadın-erkek her müslümana farzdır." buyrulmuştur. Ed-Dürrü'l-Muhtâr'daki hadîs-i şerîfte de şöyle buyrulmuştur: "Bir saat ilim öğrenmek veya öğretmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sabaha kadar ibâdet etmekten daha sevaptır." Berîka'da geçen bir hadîs-i şerîftehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Rasûlullah efendimiz; "İlmi ile amel edenehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bilmediklerini bildirir." buyurmuştur.
Abdülhak-ı Dehlevî Merec-ül-Bahreyn isimli kıymetli kitabındahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Ahmed Zerrûk'dan alarak diyor ki: "İmâm-ı Mâlik; "Fıkıh öğrenmeyiphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvuf ile uğraşanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dinden çıkarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif zındık olur. Fıkıh öğrenip tasavvuftan haberi olmayan (bid'at sâhibi) yâni sapık olur. Her ikisini edinenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hakîkate varır." buyurdu. Fıkhı doğru öğrenen ve tasavvufun zevkini alanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kâmil insan olur. Tasavvuf büyüklerinin hepsi kemâle gelmeden önce bir fıkıh âliminin mezhebinde idi. Tasavvufçunun mezhebi yoktur demekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mezheblerin hepsini bilirhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hepsini gözetirhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif evlâ olanıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ihtiyâtlı olanı yapar demektir. Cüneyd-i Bağdâdîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Süfyân-ı Sevrî'nin mezhebinde idi. Abdülkâdir-i Geylânîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Hanbelî idi. Ebû Bekr-i Şiblîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Mâlikî idi. Cerîrîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Hanefî idi. Haris-i Muhâsibîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Şâfiî idi (kaddesAllah esrârehüm)."
Ebü'l-Esved ed-Düelî; "Hiçbir şey ilimden üstün değildir. Çünkü sultanlarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanlara hükmederler. Âlimler isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sultanlara hükmederler." demişhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Lokman Hâkim de oğluna şunu söylemiştir: "Ey oğlum! Dünyânın sevinç ve neşelerini tecrübe ettim. İlimden lezzetli bir şey bulamadım." Ayrıca; "Dervişlerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif fakir ve yoksullar ilim sâyesinde sultanlar sofrasında otururlar." buyurmuştur. Bir de Abdülhak-ı Dehlevîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif "İnsanın göğsünü genişleten şeylerden biri ilimdir." demiştir.

LEDÜNNİ İLİM : İlm-i ledün veya ledünnî ilimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah ile ilgili bilgi ve sırlara ait ilimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif gayb ve mârifet ilmidir. Allahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif âyet-i kerîmede meâlen buyurdu ki: "Oradahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kendi indimizden bir rahmet (vahiy ve nübüvvet veya uzun ömür) verdiğimiz ve ona ledünnî ilmi öğrettiğimiz kullarımızdan birini (Hızır'ı) buldular." (Kehf sûresi: 65)
Hem Sa'lebî'nin hem de İmâm-ı Rabbânî'nin ifâde ettikleri gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Hızır aleyhisselâmhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif güzel ahlâk sâhibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif cömert ve insanlara karşı çok şefkatliydi. Allah'ın izni ile kerâmet ehli oluphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kimyâ ilmini bilirdi. Hak teâlânın bildirmesiyle ledünnî ilim verilmişti. Muhammed Pârisâ; "İlm-i ledünnî verilmesinde Hızır aleyhisselâmın rûhâniyeti vâsıta olmaktadır." buyurmuştur.
Senâullah-ı Dehlevî bu ilim hakkında şöyle demektedir: "Ledünnî ilimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif çalışmak ve gayretle ele geçmez. İhsân edilen kimselere mahsûstur. Umûma şâmil değildir. Peygamberlere verilen ilimler ve vahyedilen şeyler isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif umûma şâmildir ve herkesi ilgilendirir. Yâni peygamberlerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bunlarıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif gönderildikleri kavimlere tebliğ etmeklehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bildirmekle vazîfelidirler. Bu bakımdan peygamberlerin ilmihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ledünnî ilminden üstündür."
Seyyid Abdülhakîm Arvasi isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif şunları ifâde etmektedir: "Emîr Sultan hazretlerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ledünnî ilme sâhipti. Bu ilim yetmiş iki derecedir. İlk derecesinde olanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir ağaca bakınca yapraklarının sayısınıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir denize bakmakla damlalarının adedinihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir çöle bakınca kumlarının sayısını bilir."

YAKÎN : Şek ve şüpheden uzak olan doğruhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sağlamhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sarsılmayan şüphe ve tereddüt bulunmayan îtikâdahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif îmâna yakîn adı verilir. Râmûzu'l-Ehadîs'teki bir hadîs-i şerîfte; "Âgâh olunuz kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insana dünyâda yakîn ve âfiyetten (rûhen sağlam ve günâhlardan uzak olmaktan) daha hayırlı bir şey verilmemiştir. Öyle ise Allah'tan o ikisini isteyin." buyrulmuştur. İmâm-ı Rabbânî; "Yakîn ihsân edilen birinin kerâmetlerehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hârikalara ihtiyâcı olmaz. Bütün bu kerametlerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif zât-ı ilahînin zikrinden ve kalbin bu zikir ile zînetlenmesinden aşağı kalır." demiştir. Hazret-i Ali ise; "Îmân ağaç gibi oluphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kökü yakînhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif dalı takvâhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nûru hayâhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif meyvesi cömertliktir." buyurmuştur.

MAİYYET : Sözlükte berâberlikhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif beraber olma demek olan maiyyethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvufta Allah ile beraber olmahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif O'na kavuşma yolu mânâsında kullanılır. Muhammed Bâkî-billah; "Maiyyet yoluhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif cezbe (Allah'ın çekmesi) yollarından biridir. Maiyyet yolundan Allah’a kavuşmak nasîb olursahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif vâsıtahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif aracı olmaksızın kavuşulur. "Kişi sevdiği ile berâberdir." hadîs-i şerîfihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu sözümüzü kuvvetlendirmektedir." demiştir. İmâm-ı Rabbânî ise; "Yüksek hocamınhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif lutfederekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif acıyarak mübârek gönlünühttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu fakire çevirmesi ilehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvufcuların tevhîd (bir bilmek)http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kurb (yakınlık)http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif maiyyethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ihâta (her tarafı kaplamak)http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sereyân (her zerrede bulunmak) gibi sözlerle anlatmak istedikleri mârifetlerdenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ince bilgilerden ele geçmeyen hemen hemen hiç kalmadı." demiştir.

SEYR U SÜLÛK : Tasavvuf yolculuğuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvuf yolunda ilerlemeye seyr ve sülûk denilir. İmâm-ı Rabbânî; "Seyr ve sülûkdan maksadhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nefsi kötü huylardan ve çirkin sıfatlardan temizlemektir." demişhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu çirkin sıfatların başında nefse düşkün olmak ve onun arzularınahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif isteklerine tutulmak geldiğini ifâde etmiştir. Seyrin çeşitli kısımları vardır. Seyr-i âfâkîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seyr-i enfüsîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seyr-i fillahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seyr-i fil-eşyâhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seyr-i ilallahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seyr-i anillahi billahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seyr-i murâdî gibi. Muhammed Bâkî-billahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seyr-i enfüsîden (insanın kendinde yaptığı yolculuktan) önce olan şeylerin yâni ilerlemelerin hepsinin seyr-i âfâkî olduğunuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seyr-i âfâkîde ele geçen şeylerin bir hiç mesâbesinde olduğunu belirtmiştir.
Ebû Saîd-i Harrâz; "Seyr-i âfâkî (kendinin dışında ilerleme)http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif matlûbdan (aranılandan) uzaklaştırırhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seyr-i enfüsî isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif matlûba kavuşturur." demiştir. Seyr-i enfüsîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvuf yolunda bulunan kimsenin kendinde ilerlemesihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kötü huylardan temizlenen nefsinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif iyi huylarla bezenmesihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif süslenmesidir. Abdülkâdir-i Geylânîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif "Seyr-i enfüsîdehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın sevgisi kaplayarakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kendini sevmekten kurtulduğu içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif evlâd ve mal sevgisi de bununla berâber yok olur. O haldehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seyr-i enfüsî muhakkak lâzımdır." buyurmuştur.
Allah'ın isimlerinde ve sıfatlarında ilerlemehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın beğendiği ve râzı olduğu şeylerde fâni olma (yâni O'nun sevdiklerini sevmek ve O'nun sevdikleri kendine sevgili olmak) seyr-i fillah diye isimlendirilir. Hace Ubeydullah-ı Ahrâr; "Allah’a kavuşmaktahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif zulmet perdelerinin kalkması için mahlûkların hepsini aşmakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yâni seyr-i âfâkîyi ve seyr-i enfüsîyi tamamlamak lâzımdır. Nûrdan perdelerin aradan kalkması için de seyr-i fillah gerekir." demiştir.
Allah’a doğru olan yolda ilerlemek mânevî ilimde durmadan yükselmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seyr-i âfâkî (kötü hâllerden kurtulma) ve seyr-i enfüsî (iyi hâllerle süslenme)yi de içine alan tasavvuf yolculuğuna seyr-i ilallah denilmektedir.
Abdülhakîm bin Mustafa Arvâsî; "Seyr-i ilallah ve seyr-i fillah yâni Allah'ın beğendiği şeylerde fânî olma hâsıl olmadıkçahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tam ihlâs (her işini yalnız Allah'ın rızâsı için yapma) elde edilemez. Muhlislerin (ihlâs sâhiplerinin) olgunluğuna kavuşulamaz." demiştir. Muhammed Behâeddîn-i Buhârî; "Tasavvuf yoluna girip ilerlemekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yol gösteren rehberi sevmeye bağlıdır." buyurmuştur. Seyr-i murâd (murâdlarınhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif seçilmişlerin Allah'ın lutf ve ihsânı ile çekilerek kavuştukları yol) ile ve kuvvetle çekilerek vilâyetin (evliyâlığın) yüksek derecelerine kavuşturulan bu rehberin bakışlarıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kalp hastalıklarına (kalbin Allah’dan başka şeylere tutulmasına) şifâdır. Onun teveccühü yâni sevgisine kavuşmakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mânevî hastalıkları giderir.
Tasavvufta nihâyete kavuşan bir velînin geri döndükten sonrahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif daha önce unutmuş olduğu eşyânın bütün bilgilerine yeniden sâhib olmasıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Seyr-i fil-eşyâ diye isimlendirilir. Muhammed Bakî-billâh; "Seyr-i fil-eşyâhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif davet makamını elde etmek içindir. Davet makâmıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif peygamberlere mahsûstur." demiştir.

KURB : Yakınlıkhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yakın olmak demektir kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Abdülganî Nablüsî; "Allah’a farzlarla hâsıl olan kurbhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nâfilelerle hâsıl olandan elbette kat kat daha çoktur. Fakat kurbuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif takvâ sâhiplerinin (haramlardan nefret edenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif haram işlemekten kaçınanların) ihlâs ile yaptıkları farzlar hâsıl eder." demiştir. İmâm-ı Rabbânîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kurb ve visâl (kavuşma) lezzetinin Cennet nîmetlerinin lezzetinden ziyâde olduğu gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu'd ve hırmân (uzaklık ve mahrumluk) azâbının da Cehennem azâbından beter olduğunu ifâde etmişhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Muhammed Mâsûm Serhendî isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif farzların kurb hâsıl etmesi içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nâfile ibâdetleri de yapmanın şart olduğunu belirtmiştir.
Allah’a yakın olmakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif vilâyet yâni velî olmak kurb-i ilâhî terimiyle de ifâde olunur kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Abdullah-ı Ensârî bunun; Allah’dan başka her şeyi unutmak olan fenâdan sonrahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah tarafındanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif evliyâsına ihsân olunacağını beyân etmiştir. Kurb-i nübüvvet ve kurb-i velâyet olmak üzere iki türlü kurb vardır. Kurb-i nübüvvethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nübüvvet kemâlâtınahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif olgunluklarına kavuşmahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif nübüvvet yolu ile Hakk'a erme demektir. İmâm-ı Rabbânî'nin belirttiğine görehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kurb-i nübüvvethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insanı aslın aslına ulaştırır. Peygamberler (aleyhimüsselâm) ve bunların arkadaşı olan sahâbîleri Allah’a bu yoldan kavuşmuşlardır.
Allah’dan gelen feyz ve bereketlerehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif arada vâsıta bulunmak sûretiyle kavuşmahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kurb-i velâyet adını alır. Yine İmâm-ı Rabbânî'nin ifâdesine görehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir velînin kurb-i velâyet yolunda ilerleyerekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kurb-i nübüvvet yoluna kavuşmasıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yâni her iki yoldan feyz alması câizdir.
Bir de kurb-i ebdân tâbiri vardır kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bedenlerin birbirine yakın olmasıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yakın bulunmak demektir. Kurb-i ebdânınhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kalplerin birleşmesinde büyük tesiri vardır. Bunun içindir kihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Rasûlullah efendimizin sohbetinde bulunmayan hiç bir velîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir sahâbînin derecesine yükselemez. Veysel Kârânî o kadar şânı yüksek olduğu hâldehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Rasûlullah efendimizi hiç görmediği içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Eshâb-ı kirâmdan en aşağı olanın derecesine yetişemedi. Büyük İslâm âlimi Abdullah bin Mübârek hazretlerinden; "Hazret-i Muaviye ile Ömer bin Abdülazîz'den hangisi daha yüksektir?" diye soruldu. Cevap olarak; "Hazret-i Muâviyehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Rasûlullah efendimizin yanında giderkenhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif atının burnuna giren tozhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Ömer bin Abdülazîz'den kat kat daha yüksektir." buyurdu. İmâm-ı Rabbânî; "Büyüklerden istifâde edebilmek için kurb-i ebdân istemelihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bunun için çalışmalı. Nîmetlerin tamam olmasıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bedenlerin yakın olması iledir. Kurb-i ebdân olunamazsahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yakınlık sebeplerini elden bırakmamalıdır." buyurmuştur.

CEM'İYYET : Sözlükte toplumhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif toplulukhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif toparlanmahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif toplanma demek olan cemiyyethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hep bir olanı müşahede (eserlerini görmek) ile meşgûl oluphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kendinden dahi habersiz olma hâli yâni kısaca rûhunu ve kalbini toplayıphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’dan başkası ile olmama hâlidir. İmâm-ı Rabbânîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif cemâatle kılınan beş vakit namaz ve devâmlı Allah’ı zikretmenin cemiyyete sebeb olacağını beyân etmektedir.

HUZUR : Allah’dan başka hiçbir şeyin kalpte bulunmamasıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif berâberlikhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif birlikte olmahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hâzır bulunmaya huzur da denir. Muhammed Mâsûm Fârûkîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif huzurhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif gafletten kurtulmaktan ibârettir demişhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ayrıca huzurlu ve uyanık olan kalbin namazdahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif uykuda ve vilâyette aynı olduğunuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif huzur ve uyanıklığın kalbin melekesi olup onun gerekli sıfatları olduğunuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hiç bir zaman ayrılık kabûl etmediğini ifâde etmiştir.

TEVECCÜH : Teveccühhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif tasavvuf yolunda ilerlemehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yükselme sebeplerinden önemli olanlarındandır. Buhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir velîninhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın izni ile nazar etmek (bakmak) yâhut başka yollarla talebesinin veya sevdiğinin yâhut başka birinin kalbindekihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mâsivâ (Allah’dan başka her şey) ve dünyâ sevgisinihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif günâh lekelerini temizleyiphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yerine feyzhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mârifethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ilim ve hikmetle yâni mânevî ilimlerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif iyiliklerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bereketler ve faydalarla doldurmasıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yüksek derecelere kavuşturması demektir. Muhammed Mâsûm; "Pîrin (tasavvuf büyüğünün) teveccühünühttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif zulmet ve keder dağlarınıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif her ne sûretle ortaya çıkarsa çıksınlarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sadık talebeden kaldırıphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif uzaklaştırır." demiştir. Ubeydullah-ı Ahrâr'ın oğlu Hâce Muhammed Yahyâ; "Tasarruf sâhipleri üç kısımdır. Bir kısmıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın izni ilehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif her istedikleri zamandahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif diledikleri kimsenin kalbine tasarruf ederekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif onu tasavvufta en yüksek derece olan fenâ makamına eriştirir. Bazısıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın emri olmadan tasarruf etmez. Emir olunan kimseye teveccüh ederler. Bir kısmı isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kendilerine bir sıfat (hâl) geldiği zaman kalplere tasarruf ederler." demiştir.
İmâm-ı Rabbânî; "Tasavvuf yolunda çok yüksekleri aramalıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ele geçenlere bağlanıp kalmamalıdır. Verâların verâsını yâni ötelerin ötesini aramalıdır. Böyle bir istekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif böyle çok çalışmak ancak vazîfe alınan büyüğün teveccühü ile elde edilebilir. Onun teveccühü de müridin (talebenin) ona olan sevgisihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bağlılığı kadar olur." demiştir.
Teveccühhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir dehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir kimseninhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hayatta veya vefât etmişhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kabirde olan bir velîden feyz alabilmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ondan mânevî olarak istifâde etmekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif faydalanmak içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kalbini ona bağlamasıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hâtırına hiçbir şey getirmeyiphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yalnız onu düşünmesi mânâsında kullanılır. Abdullah-ı Dehlevîhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu konuda şunları söylemektedir: "Bâtındaki yâni kalbindeki nisbetin (bağlılığın) artmasına çalış. Allah ism-i şerîfinihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bâzan da kelîme-i tehlîli (Lâ ilâhe illallah'ı) çok zikrederek (söyleyerek)http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bâzan salevât okuyarakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Kur'ân-ı kerîm okuyarakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah’a yaklaşmaya çalış. Bu çalışmalarda gevşeklik olursahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu fakirin rûhâniyetine teveccüh ediniz. Yâhuthttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Mirzâ Mazhâr-ı Cânân'ın kabrine gidinizhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ona teveccüh edinizhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif çok terakkî edilirhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ilerleme ve yükselme olur. Ondan hâsıl olan faydahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir diğerinin faydasından daha çoktur."

HİMMET : Lügatte kasdhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif irâdehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kuvvetli istekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif arzu gibi mânalara gelen himmethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ıstılahta Allah'ın velî kullarından bir zatın kalbinde yalnız bir işin yapılmasını bulunduruphttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif başka bir şeyi kalbine getirmemesi ve Allah’dan dileyerekhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu şekilde mânevî yardımda bulunması demektir. Ubeydullah-ı Ahrâr; "Allah'ın isimleri ile münâsebeti olan bir zâthttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kalbinde yalnız bir işin yapılmasını bulundurur ve bu şeye himmet ederhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kalbine bundan başka hiçbir şey getirmez; yalnız o işin yapılmasını istersehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah da o işi yaratır. Allah'ın âdeti böyledir." demiştir.

MAHBÛBİYYET : Mahbûbiyyethttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sevilen olmakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mahbûb olmaklıkhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sevilmeklik demektir. İmâm-ı Rabbânî; "Rasûlullah efendimize tâbi olmanın en yüksek derecesi mahbûbiyyet ve ma'şûkiyyet (âşık olmak) kemâlâtına (üstünlüklerine) sâhib olmaktır. Buhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın çok sevdiklerine mahsustur ve lutf ile ele geçmezhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif muhabbet lâzımdır." demektedir. Abdülhak-ı Dehlevî isehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif âhirette azâblardan kurtulmak ve sonsuz saâdete kavuşmakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ancak geçmiş ve gelecek bütün varlıkların en üstününe (Hazret-i Muhammed'e) uymakla olur. Bunun için O'na uymakla mahbûbiyyet makâmına erişirler. O'nun yolunda bulunmaklahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Allah'ın zâtının tecellîsine kavuşurlar demiştir.

TEMESSUL: Allahhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif meleklerehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif cinne çeşitli şekiller alabilme kuvveti verdiği gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif çok sevdiği kullarının ruhlarına dahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu kuvveti vermektedir. Başka bedene ihtiyâç yoktur http://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif rûhlar dahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif görülecek şekiller alabilmektedir. İşittiklerimiz ve okuduklarımıza görehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif evliyâdan birçoğuhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir anda çeşitli yerlerde görülmüşhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif birbirine uymayan işler yapmışlardır. Burada latîfelerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif insan şekline girmektehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif başka başka bedenler halini almaktadır. Bunun gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif meselâ Hindistan'da oturan ve şehrinden hiç çıkmamış olan bir velîyihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hacılar Kâbe'de görüp konuştuklarınıhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif başkaları dahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif meselâ aynı günde İstanbul'dahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bir kısım kimseler dehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu velî ilehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yine o günhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif Bağdad'da görüştüklerini söylemişlerdir. Bu dahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif o velînin latîfelerinin muhtelif şekiller almasıdır. Bâzan o velînin bunlardan haberi olmaz. Seni gördük diyenlerehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif yanılıyorsunuzhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif o zamanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif evimdeydimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif o memleketlere gitmemiştimhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif o şehirleri bilmiyorum ve sizleri de tanımıyorum der. Yine bunlar gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif güç halde bulunan kimselerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif korku ve tehlikelerden kurtulmak içinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif ölü veya diri olan bâzı evliyâdan yardım istemişlerdir. O büyüklerinhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif kendi şekillerinde olarakhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hemen orada bulunduklarını ve imdâdlarına yetiştiklerini görmüşlerdir. Bu velinin yaptığı yardımlardan bâzan haberleri olmaktahttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bâzan da olmamaktadır. Bu hâlhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bilhâssa muhârebelerde görülmüştür. Böyle yardımları yapanlarhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif o din büyüklerinin rûhları ve latîfeleridir. Latîfeleri bâzanhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bu âlem-i şehâdettehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif bâzan da âlem-i misalde şekil almaktadır. Nitekim Peygamberimizi (sallallahü aleyhi ve sellem) bir gecedehttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif binlerce kimse rüyâda görüp istifâde etmektedir. Bu gördüklerihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif hep O'nun latîfelerinin ve sıfatlarının âlem-i misâldeki şekilleridir. Yine bunlar gibihttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif sâlihlerhttp://www.ilahiyatforum.com/forum/images/smilies/virguli.gif mürşidlerinin âlem-i misâldeki sûretlerinden istifâde ederler ve bu yolla müşkillerini çözerler.